İçeriğe geç

e-Faturaya geçiş: başvuru ve kurulumu sizin için biz yapıyoruz. Sizi arayalım

e-İrsaliye Nedir, Ne Zaman Zorunlu?

e-İrsaliye, malın yola çıkışını gösteren sevk belgesinin elektronik hâlidir. Kimlerin kullanmak zorunda olduğunu, faturayla ilişkisini ve geçiş adımlarını anlatıyoruz.

e-İrsaliye Nedir? yazısının kapak görseli

Mal taşıyorsanız yanınızda bir belge bulundurursunuz: sevk irsaliyesi. Bu belge, malın kimden kime, ne miktarda ve hangi araçla gittiğini gösterir. e-İrsaliye ise bu belgenin kâğıt yerine elektronik ortamda düzenlenmiş hâlidir. Bu yazıda e-İrsaliye'nin ne olduğunu, kimlerin kullanmak zorunda olduğunu ve fatura ile ilişkisini anlatıyoruz.

İrsaliye ve e-İrsaliye nedir?

İrsaliye, malın fiilen yola çıktığını ve teslim edileceğini gösteren sevk belgesidir. Fatura ise satışın ve alacağın belgesidir. İkisi birbirini tamamlar: irsaliye malın hareketini, fatura satışın parasal yönünü kayıt altına alır.

Kâğıt irsaliyede bloknot basılır, doldurulur, kaşelenir, araçta taşınır ve her nüsha ayrı ayrı saklanır. e-İrsaliye'de ise belge elektronik ortamda düzenlenir, imzalanır ve GİB altyapısı üzerinden ilgili tarafa iletilir; kâğıda gerek kalmaz. Uygulamanın dayanağı, Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'dir (Sıra No: 509). Konuya ilişkin GİB sayfası: e-İrsaliye hakkında.

e-İrsaliye ile e-Fatura aynı şey mi?

Hayır. İkisi ayrı belgelerdir ve ayrı yükümlülüklere bağlıdır. Bir işletme e-Fatura mükellefi olduğu için otomatik olarak e-İrsaliye kullanmak zorunda değildir. Ancak bazı zorunluluk gruplarında e-Fatura'ya kayıtlı olmak, e-İrsaliye zorunluluğunun şartlarından biri olarak sayılır. Bu yüzden önce e-Fatura nedir yazımızdaki geçiş mantığını bilmek işe yarar. Faturanın türleri için ise e-Fatura ile e-Arşiv farkı yazımıza bakın.

Kimler e-İrsaliye kullanmak zorunda?

GİB'in e-İrsaliye sayfası, zorunluluğu belirli mükellef gruplarına ve tarihlere bağlar. Sayfada sayılan gruplardan bazıları şunlardır:

  • Hal Kayıt Sistemi'ne bildirim yükümlüsü olan, komisyoncu ya da tüccar olarak sebze ve meyve ticareti yapan mükellefler.
  • EPDK'dan lisans (bayilik lisansı dâhil) alan ve ÖTV (I) sayılı listedeki mallarla ilgili faaliyette bulunan mükellefler.
  • Tebliğde belirtilen ÖTV (III) sayılı listedeki malların imalini, inşasını, ithalini yapanlar veya ana bayi ve distribütör olarak pazarlayanlar.
  • Maden Kanunu kapsamında maden ruhsatı ya da sertifikası alanlar.
  • Şeker Kanunu kapsamında şeker imal edenler.
  • e-Fatura'ya kayıtlı olup demir-çelik ve demir ya da çelikten eşya imal, ithal veya ihraç eden mükellefler (bu grubun kapsamı ve şartları tebliğ değişiklikleriyle güncellenmiştir; güncel durumu GİB geçiş takviminden teyit edin).
  • Gübre Takip Sistemi'ne kayıtlı kullanıcılar.
  • e-Fatura'ya kayıtlı olup belirli bir brüt satış hasılatı sınırına ulaşan mükellefler.

Sayfada bu gruplar için 1 Ocak 2020 ve 1 Temmuz 2020 gibi geçiş tarihleri verilir; 1 Ocak 2020 ve sonrasında işe başlayanlar için ise zorunluluk, işlemin yapıldığı ayı izleyen dördüncü ayın başında başlar. Bu bilgiler yukarıda bağlantısı verilen GİB sayfasından alınmıştır; 509 sıra no.lu tebliğ sonradan değiştirilmiştir (GİB mevzuat sayfası); grupların ve eşiklerin güncel hâlini GİB geçiş takviminden ve mali müşavirinizden teyit edin.

Önemli uyarı: Hasılat sınırları ve kapsam, tebliğ değişiklikleriyle güncellenmiştir ve bundan sonra da değişebilir. Bu nedenle burada bir rakam vermiyoruz. Hangi gruba girdiğinizi ve güncel sınırı GİB'in e-Belge sitesindeki geçiş takvimi tablosundan ve mevzuat sayfasından kontrol edin. Emin değilseniz mali müşavirinize sorun.

Zorunlu değilsem kullanabilir miyim?

Zorunluluk kapsamında olmayan, ancak mal sevk eden işletmeler için de elektronik irsaliye bir seçenek olabilir. İsteğe bağlı kullanımın şartlarını (kimler başvurabilir, hangi kayıtlar gerekir) GİB kaynaklarından teyit edin. Kullanmak isteyip istemediğinize karar verirken şunları düşünün:

  • Düzenli olarak mal sevk ediyor musunuz?
  • Müşterileriniz ya da çalıştığınız firmalar e-İrsaliye talep ediyor mu?
  • İrsaliye ve faturaları elle eşleştirmek size zaman kaybettiriyor mu?

e-İrsaliye düzenlerken nelere dikkat edilir?

İrsaliyede bulunması gereken bilgiler ve düzenleme zamanı ilgili tebliğ ve kanun maddesinde sayılmıştır; ayrıntılar için mali müşavirinize danışın. Düzenleme sırasında özellikle şunlara dikkat edin:

  1. Adres ve vergi numarası doğru olsun. Alıcı bilgisindeki hatalar sonradan düzeltme işi çıkarır.
  2. Sevk anına yakın düzenleyin. Düzenleme zamanına ilişkin kuralı mali müşavirinizle netleştirin.
  3. Taşıyıcı bilgisini eksiksiz girin. Kendi aracınızla ya da bir nakliyeciyle gönderiyor olabilirsiniz; bilgi buna göre değişir.
  4. Faturayla eşleştirin. Sevk edilen mal ile kesilen faturanın kalemleri birbirini tutmalıdır.

Burada anlatılanlar genel çerçevedir. Zorunlu alanların ve istisnaların tam listesi tebliğde yer alır.

İrsaliye, fatura ve cari bir arada nasıl işler?

Küçük bir işletme için tipik akış şöyledir: Mal hazırlanır, irsaliye düzenlenir, mal yola çıkar, teslimden sonra ya da mevzuata uygun şekilde fatura kesilir. Fatura müşterinin cari hesabında borç olarak görünür. Ödeme geldiğinde tahsilat girilir. Bu zincirin her halkasının tek bir yerde durması, "bu mal gitti mi, faturası kesildi mi, parası geldi mi?" sorusuna hızlı cevap verir.

Bu yüzden irsaliye, fatura ve cari kaydın birbirine bağlı olması önemlidir. Cari tarafının nasıl yürütüleceğini cari hesap takibi yazımızda anlattık. Mal gönderimi kargoyla yapılıyorsa kargo ve paketleme süreçlerini de kargo ve paketleme süreçleri yazımızda bulabilirsiniz.

Sık görülen yanlış anlamalar

  • "e-Fatura kestiysem irsaliye gerekmez." Her durumda böyle değildir. Mal sevkiyatı yapıyorsanız irsaliye yükümlülüğünüzü ve faturanın irsaliye yerine geçip geçmeyeceği koşullarını mali müşavirinizle netleştirin.
  • "e-İrsaliye herkese zorunlu." Hayır. Zorunluluk belirli gruplar için geçerlidir.
  • "Bir kez geçtim, işim bitti." Sertifika süresi, kontör ve mevzuat değişiklikleri takip gerektirir.
  • "Kargo firması kendi irsaliyesini kesiyor." Kargo firmasının taşıma belgesi sizin sevk irsaliyenizin yerine geçmeyebilir; bu durumu da mali müşavirinize sorun.

Geçiş için pratik adımlar

  1. Zorunlu gruplardan birine girip girmediğinizi kontrol edin.
  2. Elektronik imza türünüzü (Mali Mühür ya da e-İmza) başvuru yaptığınız hizmet sağlayıcıdan teyit edip temin edin.
  3. e-Belge hizmeti sunan bir özel entegratörle çalışmaya karar verin ve başvurunuzu tamamlayın.
  4. Müşteri ve ürün kartlarınızı düzenleyin; irsaliye bu bilgilerden hazırlanır.
  5. İlk irsaliyeyi bir deneme sevkiyatıyla düzenleyip faturayla eşleştirin.

AkmazX e-İrsaliye'yi nasıl çözüyor?

AKMAZ e-Fatura'da sevk irsaliyelerinizi kâğıtsız düzenleyebilir, malın yola çıkışını ve faturasını birbirine bağlayabilirsiniz. e-Fatura, e-Arşiv ve e-İrsaliye aynı panelde durur; kestiğiniz fatura müşterinin carisine işlenir. Başvuru, e-İmza ve Mali Mühür adımlarında size yol gösteririz. Kapsam için AKMAZ e-Fatura sayfasına, paketler için fiyatlar sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

e-İrsaliye ile kâğıt irsaliye arasındaki temel fark nedir?

İçerik mantığı aynıdır; fark, belgenin elektronik ortamda düzenlenmesi, imzalanması ve GİB altyapısı üzerinden iletilmesidir. Kâğıt basımı ve nüsha saklama gereği ortadan kalkar.

e-Fatura mükellefi olmak e-İrsaliye zorunluluğu getirir mi?

Kendiliğinden getirmez. e-İrsaliye zorunluluğu belirli mükellef gruplarına ve koşullara bağlıdır. Bazı gruplarda e-Fatura kaydı bu koşullardan biridir. Kendi durumunuzu GİB geçiş takvimi ve mali müşavirinizle teyit edin.

Yeni işe başlayan işletme için e-İrsaliye ne zaman zorunlu olur?

GİB e-İrsaliye sayfasına göre 1 Ocak 2020 ve sonrasında işe başlayanlar için zorunluluk, işlemin yapıldığı ayı izleyen dördüncü ayın başında başlar. Kapsamda olup olmadığınızı yine de güncel mevzuattan kontrol edin.

e-İrsaliye için ayrı bir imza gerekir mi?

e-Belgeler elektronik imza ile düzenlenir. Hangi imza türünü kullanacağınızı ve sertifikanın hangi e-Belge türlerinde kullanılacağını başvuru sırasında hizmet sağlayıcınızdan teyit edin.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. İşletmenize özel durumlar için mali müşavirinize danışın.

e-Fatura, ön muhasebe ve pazaryeri tek panelde

AkmazX'i 14 gün ücretsiz deneyin; kurulumda yanınızdayız. Sorunuz varsa bize yazın, uzmanımız yanıtlasın.

WhatsApp'tan yazın