Yıl sonu yaklaştığında küçük işletmelerin en büyük derdi, dağınık kayıtları mali müşavire düzgün teslim edebilmektir. Aralık ayının son günlerinde "bu fatura kime kesilmişti?", "bu tahsilat hangi cariye ait?" sorularını aramak hem stresli hem pahalıdır. Bu yazı, kapanıştan önce yapabileceğiniz kontrolleri sıraya koyan bir listedir.
Önemli ayrım: Bu yazıdaki maddelerin tamamı pratik önerilerdir. Yasal yükümlülük, süre ya da tutar konusunda bir iddiada bulunmuyoruz. Defter tutma, envanter, saklama ve beyan gibi yükümlülüklerin ayrıntısı için 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'na (Mevzuat Bilgi Sistemi) ve mali müşavirinize başvurun. Hangi işlemin ne zaman yapılacağı mükellefiyet türünüze göre değişir.
1. Cari hesapları mutabık hâle getirin
Cari hesap, müşteri ve tedarikçilerle aranızdaki borç-alacak kaydıdır. Yıl sonunda amaç, sizin kaydınızla karşı tarafın kaydının aynı bakiyeyi göstermesidir. Pratik adımlar:
- Her müşteri ve tedarikçi için yıl sonu itibarıyla cari ekstre alın.
- Bakiyesi büyük olan ya da uzun süredir hareket görmeyen carileri önceliklendirin.
- Ekstreyi karşı tarafa gönderip bakiyeyi teyit etmelerini isteyin; farkları yazılı kaydedin.
- Fark çıkan faturaları tek tek karşılaştırın: eksik fatura mı, yanlış tutar mı, işlenmemiş tahsilat mı?
Cari mantığını hatırlamak için cari hesap takibi yazımıza bakabilirsiniz.

2. Kasa ve banka kayıtlarını kontrol edin
Kasa ve banka hesaplarında hesap defterinizdeki bakiye ile gerçek bakiye eşleşmelidir.
- Kasayı fiilen sayın ve kayıtlı bakiyeyle karşılaştırın.
- Her banka hesabı için yıl sonu ekstresi alın ve kayıtlı hareketlerle satır satır kıyaslayın.
- Bankada görünüp sizde kaydı olmayan hareketleri (komisyon, havale masrafı, faiz gibi) işleyin.
- Tahsilat ve ödemelerin doğru cariye bağlandığından emin olun; "cariye bağlanmamış" hareket bırakmayın.
- Pazaryeri hakedişlerini takip ediyorsanız, ödeme tarihleri yıl sonuna denk gelen hakedişleri ayrıca işaretleyin.
3. Stok sayımı yapın
Stok tutan işletmeler için yıl sonu sayımı, kayıtlı miktarla raftaki miktarı eşitlemenin en güvenli yoludur.
- Sayımdan önce depoya giriş-çıkışı durdurun ya da sayım anını net bir saat olarak kayda geçirin.
- Sayım listesini ürün koduna göre hazırlayın; iki kişiyle sayın.
- Farkları (eksik, fazla, hasarlı) ayrı bir listede toplayın ve nedenlerini yazın.
- Pazaryerinde yolda olan iade ve kargodaki siparişleri sayıma dahil edip etmeyeceğinize önceden karar verin.
- Stokların değerlemesi ve fark kayıtlarının nasıl işleneceği muhasebe işlemidir; bunu mali müşavirinizle netleştirin.
4. Açık faturaları gözden geçirin
Yıl sonunda "faturası kesilmemiş satış" ve "tahsil edilmemiş fatura" listeleri bakılması gereken iki listedir.
- Faturası kesilmemiş siparişler: Teslim edilmiş ama faturalanmamış satış var mı? Pazaryeri siparişlerinde bunu fatura durumuna göre süzerek bulabilirsiniz.
- Taslak faturalar: Taslak durumunda bekleyen belgeler varsa kesin hâle getirin ya da gerekçesiyle silin.
- Tahsil edilmemiş faturalar: Vadesi geçenleri müşteriyle teyit edin; tahsil edilemeyecek olanlar için mali müşavirinize danışın.
- İade ve iptaller: İade edilen siparişlerin faturaları düzeltilmiş mi? Düzeltme biçimi belge türüne göre değişir; kararı mali müşavirinizle verin.
5. e-Belge kontrollerini yapın
e-Fatura ve e-Arşiv kullanıyorsanız kapanıştan önce şu kontrolleri yapın. Bunlar pratik önerilerdir; resmî kurallar GİB'in e-Fatura sayfasında ve ilgili tebliğlerde yer alır.
- Gönderilmeyi bekleyen ya da hata alan e-Belge var mı? Hatalı gönderimleri listeleyip tek tek çözün.
- Kontör ya da kullanım hakkınız yıl sonu yoğunluğunu karşılıyor mu? Eksiğiniz varsa yoğun günlerden önce tamamlayın.
- Gelen e-Faturalarınız (alış belgeleri) sisteminize düzenli işlenmiş mi? Gider kayıtlarınızı bu belgelerle karşılaştırın.
- Vergi numarası, unvan ve adres bilgileri hatalı olan müşteri kartlarını düzeltin; yeni yılda yanlış bilgiyle fatura kesmemek için.
GİB, e-Fatura sayfasında e-Fatura belgesinin kâğıt faturayla aynı niteliklere sahip olduğunu belirtir. Yani e-belgelerinizi de kâğıt belgeler kadar titizlikle ele almanız gerekir. Saklama yöntemi ve süreleri için resmî mevzuata ve mali müşavirinize başvurun.
6. Giderleri ve KDV kayıtlarını tamamlayın
- Yıl içinde elden ödediğiniz ve fişi/faturası dosyada kalan giderleri sisteme girin.
- Gider kayıtlarında kategori ve KDV bilgisinin eksiksiz olduğunu kontrol edin.
- Aylık KDV özetlerinizle faturalarınızın toplamlarını karşılaştırın; tutarsızlık varsa kaynağını bulun.
- Belgesi olmayan harcamaları ayrı listeleyin ve mali müşavirinize danışarak nasıl ele alınacağını belirleyin.
7. Mali müşavire teslim paketini hazırlayın
Mali müşavirinizin ihtiyaç duyduğu belgeleri tek klasörde ve aynı düzende iletin. Her müşavir kendi listesini ister; aşağıdaki liste genel bir başlangıçtır:
- Yıl sonu cari ekstreleri ve mutabakat yazışmaları
- Kasa sayım tutanağı ve banka yıl sonu ekstreleri
- Stok sayım listesi ve fark açıklamaları
- Gelir ve gider listeleri, KDV özetleri
- Kesilmiş ve alınmış faturaların listesi (e-belge ve kâğıt)
- Açık ve tartışmalı kalemlerin kısa notu
Teslimden önce müşavirinize hangi dosya biçimini ve hangi tarihi tercih ettiğini sormak, son dakika koşuşturmasını azaltır.
Kapanışı yılın son haftasına bırakmayın
Pratik bir yöntem, kapanış kontrollerini birkaç aşamaya yaymaktır: kasım sonunda cari ekstreleri alıp mutabakat isteyin, aralık ayının ilk yarısında kasa ve banka kontrolünü bitirin, son haftaya yalnızca stok sayımı ve küçük düzeltmeleri bırakın. Böylece yıl sonu yoğun bir iş değil, düzenli bir kontrole dönüşür.
AkmazX bunu nasıl çözüyor?
AKMAZ Ön Muhasebe'de kestiğiniz faturalar cariye işlenir; tahsilat ve ödemeler kasa ya da bankaya bağlanır, cari ekstreyi PDF olarak alıp paylaşabilirsiniz. Gider takibi kategori ve KDV bilgisiyle tutulur, gelir-gider ve KDV raporlarını tek ekranda görebilirsiniz. Faturalar listesinde e-Belge durumuna göre süzerek bekleyen ve hatalı gönderimleri bulabilirsiniz. Mali müşavirinize panelde kendi kullanıcısını açıp ekstrelerinizi paylaşabilirsiniz; resmî defter ve beyannameler için müşavirinizle çalışmaya devam edersiniz. Ayrıntılar için AKMAZ Ön Muhasebe sayfasına bakın.



